ซากาโมโตะ เรียวมะ

15 พฤศจิกายน 1836 ซากาโมโตะ เรียวมะเกิดที่ฮงมาจิ ใกล้ปราสาทโคจิ
เขามีพี่น้องแล้ว 4 คน และเป็นลูกคนสุดท้อง
ตระกูลหลักของบ้านซากาโมโตะเป็นบ้านค้า “ไซตานิยะ” ส่วนครอบครัวของเรียวมะแยกสาขาออกมา และเป็นตระกูลผู้รับใช้ของทางการที่ได้สิทธิชนชั้นโกชิ

เมื่ออายุ 12 แม่เสียชีวิต จากนั้นได้รับการเลี้ยงดูจากแม่เลี้ยงคนที่สอง
เรียวมะกับน้องสาวคนที่สามมักไปบ้านคาวาชิมะ ซึ่งเป็นบ้านสามีคนแรกของแม่เลี้ยง และได้ฟังเรื่องราวโลกจากคาวาชิมะ อิซาบุโร (ฉายา “ยุโรป”)

เมื่ออายุ 14 เข้าเรียนที่สำนักดาบฮิเนโนะ เริ่มฝึกทั้งเคนจุตสึสายโอกุริ ฯลฯ ฝีมือพัฒนารวดเร็ว และเมื่ออายุ 19 ก็ออกไปเอโดะเพื่อฝึกวิชาดาบ

เรียวมะออกจากโคจิในปี 1853 เพื่อฝึกวิชาดาบ และเข้าเรียนที่สำนักชิบะ เทซูกิจิ (โฮคุชินอิตโตริว) หนึ่งในสามสำนักใหญ่แห่งเอโดะ
ปีเดียวกันนั้น เรือดำของเพอร์รี 4 ลำมาถึงอุรางะ และเรียวมะก็ถูกเกณฑ์ไปช่วยงานป้องกันชายฝั่งแถบชินากาวะ

หลังจบการฝึก 1 ปี เขากลับบ้าน และในฤดูหนาวไปพบคาวาดะ โชเรียว ได้เรียนรู้ว่าเพื่อคบหากับโลกอย่างเท่าเทียม ญี่ปุ่นต้องมีเรือขนาดใหญ่และบุคลากรที่ขับเคลื่อนได้ นอกจากนี้ยังตระหนักว่าแนวคิด “โจอิ” ที่จะขับไล่ชาวต่างชาติและปฏิเสธการทูตนั้นเป็นความเข้าใจผิด

ปี 1861 เมื่ออายุ 27 ซากาโมโตะ เรียวมะเข้าร่วมองค์กรการเมือง “โทสะ คินโนโต” ที่แคว้นโทสะจัดตั้งขึ้น นำโดยทาเคจิ ซุยซัง ซึ่งเป็นทั้งญาติและเพื่อนสนิท

ปีถัดมา เขานำจดหมายลับของทาเคจิ ซุยซังไปพบคุซากะ เก็นซุย และได้รับคำสอนว่า “ตอนนี้ทั้งไดเมียวและขุนนางก็พึ่งพาไม่ได้ ต่อไปคนทั่วไปต้องลุกขึ้น” เขากลับโทสะ และเดือนต่อมาก็หนีออกจากแคว้น (ดัปปัง)

ปีเดียวกันนั้น เขาไปเอโดะและเป็นศิษย์ของคัตสึ ไคชู เจ้าหน้าที่ระดับเทียบเท่า ‘กันคังบุกียว’ ของรัฐบาลโชกุน
ต่อมา คัตสึ ไคชูได้รับคำสั่งให้ดูแลความปลอดภัยรอบอ่าวโอซาก้า จึงสร้างศูนย์ฝึกกองทัพเรือที่โกเบ เรียวมะติดตามไป และเข้าเรียนในสำนักเอกชนของคัตสึที่ตั้งควบคู่กับศูนย์ฝึก โดยทำงานเป็นมือขวาไปพร้อมกับฝึกวิชาทหารเรือ
ปี 1864 เขาได้พบไซโก ทาคาโมริ ในฐานะผู้แทนของคัตสึ ไคชู

ปี 1866 เกิดสงครามระหว่างรัฐบาลเอโดะกับแคว้นโจชู (สงครามบาคุโจ)
คาเมยามะ ชะจูเข้าร่วมรบเพื่อช่วยโจชู โดยใช้เรือ “ยูเนียน” ที่ซื้อในนามแคว้นซัตสึมะ
ขณะเดียวกัน เรียวมะยังคิดเรื่องการบุกเบิกเอโซะ และการบุกเบิกทาเคชิมะนอกชายฝั่งชิมาเนะ แสดงบทบาทด้านเศรษฐกิจด้วย
แคว้นโทสะคือฝ่ายที่จับตาเขา

โกโต โชจิโร ผู้มีอำนาจจริงของโทสะ (ตำแหน่งซันเซ) ที่กำลังตามหลังซัตสึมะและโจชู ได้พบเรียวมะที่นางาซากิ
เรียวมะที่มุ่งโค่นรัฐบาลโชกุนมองว่าการดึงโทสะมาเป็นพวกจะได้เปรียบ จึงจับมือกับโกโต โชจิโรและกลับเข้าสังกัดโทสะ
จากนั้น คาเมยามะ ชะจูเปลี่ยนชื่อเป็น “ไคเอ็นไต” กลายเป็นองค์กรของแคว้นโทสะ และเรียวมะรับตำแหน่งหัวหน้าไคเอ็นไต

ซัตสึมะกับโจชูเริ่มคิดใช้กำลังโค่นโชกุน แต่โทสะต้องการหลีกเลี่ยงสงคราม จึงขอแผนจากเรียวมะ
เรียวมะเสนอ 8 ข้อแก่โกโต โชจิโรบนเรือ ‘ยูงาโอะ’ ของโทสะ โดยมี “ไทเซโฮคัง” รวมอยู่ด้วย แผนนี้เรียกว่า “เซ็นจู ฮัซซาคุ (Senchu Hassaku)”

โกโต โชจิโรนำไปกราบทูลยามาอุจิ โยโด อดีตเจ้าแคว้นโทสะ และยามาอุจิ โยโดเสนอไทเซโฮคังต่อโชกุน โทคุงาวะ โยชิโนบุ
โทคุงาวะ โยชิโนบุยอมรับ และคืนอำนาจการปกครองแก่ราชสำนัก

หนึ่งเดือนหลังไทเซโฮคัง ซากาโมโตะ เรียวมะถูกลอบสังหารที่ร้านโอมิยะในเกียวโต วันที่ 15 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นวันเกิดครบ 31 ปี
ผู้ลงมือมีทฤษฎีว่าเป็น “มิมาวาริกุมิ” องค์กรปราบฝ่ายต่อต้านรัฐบาล แต่ความจริงยังคงเป็นปริศนา

ต่อให้ชนะการโต้เถียง ก็แค่ทำให้คู่สนทนาเสียหน้าเท่านั้น
แม้แพ้การโต้เถียง คนก็ไม่เปลี่ยนความคิดหรือวิถีชีวิตง่ายๆ และสิ่งที่เหลือหลังความพ่ายแพ้ก็คือความคับแค้น—นี่คือคำคมที่สื่อแบบนั้น
เป็นถ้อยคำที่เหมือนตัวเรียวมะ ผู้เปลี่ยนโลกไม่ใช่ด้วยคำพูด แต่ด้วยการลงมือทำ

เวลาลังเลว่าควรทำอะไร ให้เลือก “สิ่งที่ชอบ สิ่งที่อินได้ และสิ่งที่มีอุดมการณ์หรือความฝัน” นั่นคือสารของคำคมนี้

เพราะมีแรงผลักจากข้างใน เราจึงไม่รู้สึกว่าความพยายามเป็นภาระ และยังอยากก้าวข้ามกำแพงสูงๆ ได้—เรียวมะมองเห็นความจริงข้อนี้
ทำในสิ่งที่อยากทำจากใจ และซื่อสัตย์กับความรู้สึกของตัวเอง นี่คือคำคมที่ช่วยย้ำความสำคัญของเรื่องนั้น

ฝนตกก็ไม่ต้องฝืนวิ่ง หลบฝนไปด้วย คิดแผนถัดไปไปด้วย แล้วพักให้เต็มที่
พอวันรุ่งขึ้นก็ลองทำแผนที่คิดไว้ให้สุดทาง
วนซ้ำวงจรแบบนี้อยู่เสมอ—คำคมที่สะท้อนแนวทางของเรียวมะว่า “ทำสิ่งที่อยากทำ ไม่ฝืน ไม่ร้อนรน แล้วลองใหม่อีกครั้ง”

ว่ากันว่าเมื่อยังเล็ก เรียวมะเวลาไปเล่นบ้านเพื่อนแล้วกลับมา ไม่รู้ทำไมมักยืนฉี่ตรงหน้าประตูทางเข้าบ้านเป็นประจำ
แถมอายุ 13 แล้วยังฉี่รดที่นอนอยู่ด้วย
เป็นเอพิโซดที่ทำให้รู้สึกอีกครั้งว่า “คนเก่งกับคนแปลก” บางทีก็ห่างกันแค่นิดเดียว

เกร็ดวัยเด็กไม่ได้มีแค่เรื่องฉี่รดที่นอน
เรียวมะที่ขี้แยและโดนรังแก เคยเข้าเรียนสำนักแต่ก็ถูกให้ลาออกอย่างรวดเร็ว
แม้จะไม่น่าเชื่อว่าเด็กแบบนั้นจะกลายเป็นบุคคลที่เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น แต่ด้วยการถูกพี่สาวที่ใจกว้างและร่างกายใหญ่ฝึกฝน การฝึกยูยิตสึและเคนจุตสึในสำนัก และการได้พบผู้คนมากมาย เขาจึงค่อยๆ กลายเป็นคนที่สร้างการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่
เป็นเรื่องที่ทำให้คิดได้ว่า คนเราเปลี่ยนได้เสมอ และแม้คนธรรมดาก็ยังมีกำลังใจขึ้นมา

หลังบาดเจ็บจากเหตุการณ์เทราดายะ ซากาโมโตะ เรียวมะเดินทางไปรักษาตัวที่เมืองออนเซ็นในจังหวัดคาโกชิมะ พร้อมภรรยาที่เพิ่งแต่งงาน
ทริปนั้นถูกเล่ากันว่าเป็นฮันนีมูนครั้งแรกของญี่ปุ่น
และ “คาเมยามะ ชะจู” ที่เขาสร้าง ก็ถูกมองว่าเป็นบริษัทแบบหุ้นส่วน/บริษัทสมัยใหม่แห่งแรกของญี่ปุ่นเช่นกัน

อาจเป็นเพราะไอเดียและพลังลงมือทำที่ไม่ยึดติดกรอบเดิมๆ แบบนี้ เขาจึงสร้างอิทธิพลต่อประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นได้อย่างมาก

ชายหาดที่ปลายคาบสมุทรอุราโดะ เมืองโคจิ ทอดยาวเป็นแนวโค้งระหว่างแหลมริวโทกับแหลมริวโอ เป็นจุดชมวิวสวยที่มีป่าสน หาดทราย และทะเล เป็นหนึ่งในแลนด์มาร์กของจังหวัดโคจิ และยังดังจากรูปปั้นสำริดขนาดใหญ่ของซากาโมโตะ เรียวมะ ผู้มีบทบาทช่วงปลายยุคเอโดะ

ที่พิพิธภัณฑ์อนุสรณ์ซากาโมโตะ เรียวมะ สามารถเรียนรู้ชีวิตของเรียวมะและประวัติศาสตร์ปลายบาคุมัตสึได้อย่างสนุก ผ่านเสียงบรรยายและแอนิเมชันต่างๆ
ยังมีของจัดแสดงล้ำค่า เช่น รูปปั้นซากาโมโตะ เรียวมะโดยช่างฝีมือชั้นครู ซาไคดะ คาคิเอมอน รุ่นที่ 12 และปืนพกทรงเดียวกับของเรียวมะ

บูรณะและฟื้นสภาพโบราณสถานที่ทรุดโทรมให้ใกล้เคียงสมัยนั้น และเปิดให้เข้าชมตั้งแต่ปีเฮเซ 21 (2009)
หน้า入口มีอนุสาวรีย์จารึก “ร่องรอยคาเมยามะ ชะจู”
ภายในจัดแสดงของที่เกี่ยวข้อง เช่น บู๊ตและปืนพกที่เรียวมะเคยใช้ แบบจำลองจดหมาย เก็กคิน (เครื่องดนตรี) และภาพถ่ายของเหล่านักสู้ในคาเมยามะ ชะจู