ยุคเซ็งโงกุ

สมัยมุโรมาจิเป็นช่วงที่รัฐบาลโชกุนมุโรมาจิซึ่งก่อตั้งโดยอาชิกางะ ทะคะอุจิ ครองอำนาจ
เมื่อเวลาผ่านไป อำนาจของโชกุนค่อยๆ อ่อนลง และความขัดแย้งเรื่องผู้สืบทอดของโชกุนคนที่ 8 อาชิกางะ โยชิมาซะ นำไปสู่ “สงครามโอนิน” ที่ยืดเยื้อ 11 ปี จนเมื่อจบลง รัฐบาลโชกุนก็สูญเสียทั้งกำลังทหารและความเชื่อมั่นจากประชาชนไปแทบหมดสิ้น
เมื่อรัฐบาลโชกุนอ่อนแรง “ชูโกะไดเมียว” ผู้ปกครองท้องถิ่นเดิมก็อำนาจลดลงตามไปด้วย และนักรบผู้มีอิทธิพลในแต่ละพื้นที่เริ่มผงาดขึ้นมา
เหล่านักรบท้าทายผู้มีอำนาจเดิม แย่งชิงอำนาจด้วยกำลัง ทำให้ “ล่างสั่งบน” เกิดขึ้นทั่วประเทศ และยุคเซ็งโงกุเริ่มต้น
นักรบที่ได้อำนาจและดินแดนจาก “ล่างสั่งบน” ถูกเรียกว่า “ไดเมียวแห่งยุคเซ็งโงกุ”

ช่วงต้นของยุคเซ็งโงกุ สงครามส่วนใหญ่เป็นการแย่งชิงดินแดนกันในระดับท้องถิ่นระหว่างตระกูลใหญ่และขุนศึก
เมื่อผู้ปกครองแต่ละพื้นที่เริ่มชัดเจน การรุกรานขยายอำนาจไปยังพื้นที่รอบๆ ก็เริ่มตามมา
ในบรรดาผู้ที่ได้อำนาจและดินแดนมากพอจะถูกเรียกว่า “ไดเมียวแห่งยุคเซ็งโงกุ” คนแรกๆ คือ ตระกูลโฮโจ
การผงาดของโฮโจยิ่งทำให้สงครามแย่งชิงอำนาจและดินแดนทวีความรุนแรง

ท่ามกลางศึกที่เดือดขึ้นเรื่อยๆ โอดะ โนบุนางะสร้างชื่อจาก “ศึกโอเคฮาซามะ”
หลังโด่งดัง โนบุนางะสนับสนุนอาชิกางะ โยชิอะกิ โชกุนคนที่ 15 แห่งมุโรมาจิให้เข้าคิวโตะ และประกาศเป้าหมาย “รวมแผ่นดิน”
เขาบุกยึดและปกครองพื้นที่ต่างๆ เพื่อทำให้เป็นจริง แต่สุดท้ายถูกกบฏโดยอาเคจิ มิสึฮิเดะ อดีตขุนพล และเสียชีวิตในเหตุการณ์ “ฮนโนจิ”

อาเคจิ มิสึฮิเดะถูกโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ ซึ่งเป็นขุนพลของโอดะ โนบุนางะเช่นกันปราบลง
จากนั้น ฮิเดโยชิได้อำนาจมหาศาลจากการชิงตำแหน่งผู้สืบทอดของโนบุนางะ
ต่อมายังได้รับแต่งตั้งจากจักรพรรดิให้เป็น “คัมปะคุ” ตำแหน่งสูงสุดของขุนนางในราชสำนัก ยิ่งเสริมอำนาจให้แข็งแกร่งขึ้น
เขาใช้พลังอำนาจนั้นปราบดาภิเษกดินแดนต่างๆ จนรวมแผ่นดินสำเร็จ
หลังรวมแผ่นดิน ฮิเดโยชิตั้งเป้าขยายอำนาจไปจีน แต่เสียชีวิตก่อนจะทำสำเร็จ

หลังฮิเดโยชิเสียชีวิต โทคุงาวะ อิเอยาสุ อดีตขุนพลเริ่มขยายอำนาจ และชนะอิชิดะ มิตสึนาริในศึกชี้ชะตา “ศึกเซกิงาฮาระ”
อิเอยาสุลดอำนาจตระกูลโทโยโทมิที่ยังมีฐานกำลังลงอย่างมาก
จากนั้นได้รับแต่งตั้งเป็น “เซอิไทโชกุน” กลายเป็นผู้มีอำนาจสูงสุดของญี่ปุ่น เปิดเอโดะบาคุฟุ และเริ่มยุคของโทคุงาวะ
ตระกูลโทโยโทมิที่เหลืออยู่แบบกระเสาะกระแสะถูกทำลายใน “ศึกฤดูร้อนโอซากะ” สิ้นสุดยุคสงครามยาวนานราว 140 ปี และยุคเซ็งโงกุก็ปิดฉากลง

ศึกเซกิงาฮาระอาจเรียกได้ว่าเป็นสงครามที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นก็ไม่เกินจริง
เป็นศึกเพื่อชี้ผู้สืบทอดอำนาจโดยพฤตินัยของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ กองทัพของโทคุงาวะ อิเอยาสุปะทะกับกองทัพของอิชิดะ มิตสึนาริที่เซกิงาฮาระ และสุดท้ายฝ่ายอิเอยาสุเป็นผู้ชนะ

ศึกคาวานากาจิมะคือสงครามที่เกิดขึ้นถึง 5 ครั้ง ระหว่าง “เทพแห่งสงคราม อุเอสึงิ เคนชิน” ผู้โดดเด่นด้านฝีมือการศึก และ “ผู้แข็งแกร่งที่สุดแห่งยุคเซ็งโงกุ ทะเคดะ ชิงเง็น”
ว่ากันว่าในการรบครั้งที่ 4 มีการดวลตัวต่อตัวระหว่างเคนชินกับชิงเง็นด้วย
ในการรบครั้งที่ 5 ทั้งสองฝ่ายถอนทัพ ทำให้ศึกจบลงโดยไม่มีผู้ชนะชัดเจน

ศึกคาวานากาจิมะยืดเยื้อนาน 12 ปี และช่วงนั้นเองโอดะ โนบุนางะก็ผงาดขึ้นและเดินหน้ารวมแผ่นดิน
หากไม่มีศึกนี้ และอุเอสึงิ เคนชินกับทะเคดะ ชิงเง็นจับมือเป็นพันธมิตรเพื่อต้านโนบุนางะ ประวัติศาสตร์อาจเปลี่ยนไปมากก็เป็นได้
ในแง่นี้ ศึกคาวานากาจิมะก็ถือเป็นสงครามที่เปลี่ยนประวัติศาสตร์เช่นกัน

โอดะ โนบุนางะคือผู้ประกาศและมุ่งสู่การรวมแผ่นดินเป็นคนแรกๆ ในญี่ปุ่นยุคเซ็งโงกุ
ทั้งกลยุทธ์และการเมืองที่มีเหตุผลและปฏิวัติ รวมถึงความเด็ดขาดต่อศัตรู ส่งอิทธิพลต่อญี่ปุ่นในยุคเซ็งโงกุอย่างมาก
แม้ถูกโค่นก่อนถึงเส้นชัยเพียงก้าวเดียวจากการกบฏของอาเคจิ มิสึฮิเดะ แต่ด้วยคาริสมา เขายังเป็นขุนศึกที่ได้รับความนิยมสูงมากจนถึงปัจจุบัน

แม้เกิดเป็นลูกชาวนาที่ยากจน แต่โทโยโทมิ ฮิเดโยชิไต่เต้าภายใต้โอดะ โนบุนางะ จนเป็นผู้สืบทอดอำนาจโดยพฤตินัย และสุดท้ายได้รับแต่งตั้งเป็น “คัมปะคุ” ตำแหน่งสูงสุดของขุนนางในราชสำนัก
จากนั้นกลายเป็นผู้ครองแผ่นดินคนแรกที่รวมญี่ปุ่นซึ่งอยู่ในยุคสงครามให้เป็นหนึ่ง
แม้จะเป็นยุค “ล่างสั่งบน” แต่ชาวนาที่ยากจนจะขึ้นมาไกลขนาดนี้ก็ถือว่าไม่ธรรมดา
เขาเป็นอัจฉริยะคนละแบบกับโอดะ โนบุนางะ

โทคุงาวะ อิเอยาสุคือผู้ปิดฉากยุคเซ็งโงกุ
เขาเคยใช้ชีวิตวัยเด็กในฐานะตัวประกัน อดทนผ่านยุคที่โอดะ โนบุนางะและโทโยโทมิ ฮิเดโยชิครองอำนาจ บางครั้งก็เคลื่อนไหวอย่างแยบยล และท้ายที่สุดรวมแผ่นดินสำเร็จ
เอโดะบาคุฟุที่เขาเปิดดำรงอยู่นานราว 260 ปี สร้างยุคที่มั่นคงให้ญี่ปุ่น

Sengoku BASARA คือเกมแอ็กชันของค่าย Capcom ที่ใช้ยุคเซ็งโงกุเป็นฉากหลัง และด้วยความนิยมจึงถูกสร้างเป็นอนิเมะด้วย
เป็นเกมที่ให้ผู้เล่นควบคุมขุนศึกชื่อดังออกศึก ทำให้มีตัวละครและศึกสำคัญในประวัติศาสตร์ปรากฏมากมาย
ถ้าคุณ “ไม่ชอบประวัติศาสตร์แบบเรียน” แต่สนใจยุคเซ็งโงกุ ลองเริ่มจากเกมหรืออนิเมะ Sengoku BASARA ก็เป็นตัวเลือกที่ดี

เรื่องราวผจญภัยของ “คาโกเมะ” นักเรียนม.ปลายที่เดินทางข้ามไปมาระหว่างปัจจุบันกับยุคเซ็งโงกุได้ และ “อินุยาฉะ” ครึ่งปีศาจ
ทั้งมังงะและอนิเมะได้รับความนิยมมาก
แม้ไม่ได้มีขุนศึกหรือศึกดังๆ โผล่มาโดยตรง แต่สนุกกับบรรยากาศและวัฒนธรรมของญี่ปุ่นยุคเซ็งโงกุได้

มังงะและซีรีส์ทีวีที่ตั้งสมมติฐานว่า “โอดะ โนบุนางะ” แท้จริงคือเด็กม.ปลายในยุคปัจจุบันที่ย้อนเวลาไป
เด็กม.ปลายที่ข้ามเวลามาต้องช็อกกับความต่างระหว่างยุคสมัย แต่ค่อยๆ ปรับตัว และมุ่งรวมแผ่นดินในฐานะโอดะ โนบุนางะ
มีขุนศึกดังๆ อย่างโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ และโทคุงาวะ อิเอยาสุปรากฏหลายคน
เพราะเล่าเรื่องผ่านมุมมองของโอดะ โนบุนางะ จึงเหมาะกับแฟนโนบุนางะเป็นพิเศษ

ว่ากันว่าโอดะ โนบุนางะเป็นคนแรกๆ ที่ทำให้ปราสาทซึ่งเดิมเป็นเพียงฐานทัพ กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจของขุนศึก
ปราสาทอาซุจิที่เขาสร้างมีหอคอยหลัก (เทนชุ) ที่สูงที่สุดในบรรดาอาคารไม้หลายชั้นของยุคนั้น
ไม่เพียงเท่านั้น ยังใช้กระเบื้องประดับทองคำอย่างหรูหรา และมีชั้นที่ทาเพดานกับเสาเป็นสีแดงชาดทั้งหมด พลิกภาพจำของปราสาทในสมัยนั้น
น่าเสียดายที่ปราสาทอาซุจิถูกทิ้งร้างเพียง 6 ปีหลังสร้างเสร็จ ปัจจุบันเหลือเพียงซาก
แม้ปราสาทกิฟุจะไม่ใช่ปราสาทที่เขาสร้าง แต่เป็นฐานสำคัญของการรวมแผ่นดินและยังคงอยู่ หากอยากรู้ว่าโนบุนางะเคยอยู่ปราสาทแบบไหน แนะนำให้ไปเยือนปราสาทกิฟุ

หลังโอดะ โนบุนางะเสียชีวิต โทโยโทมิ ฮิเดโยชิผู้มีอำนาจเด็ดขาดสร้างปราสาทโอซากะอันหรูหรา เพื่อแสดงบารมีของตน
หอคอย 5 ชั้นถูกสร้างด้วยเทคโนโลยีล้ำสมัยที่สุดในยุคนั้น ใช้ทองและเงินอย่างเต็มที่ จนผู้มาเยือนต้องตะลึง
ปราสาทโอซากะเป็นสัญลักษณ์แห่งความรุ่งเรืองของฮิเดโยชิ แต่ก็เป็นสถานที่ที่ตระกูลโทโยโทมิถูกทำลายเช่นกัน
ปราสาทที่ผ่านทั้งความรุ่งและความร่วงของโทโยโทมิยังคงอยู่ถึงวันนี้ ลองไปชม “ปราสาทแห่งอำนาจ” ของผู้รวมแผ่นดินกันไหม

ปราสาทนิโจคือปราสาทที่โทคุงาวะ อิเอยาสุสร้างเพื่อใช้เมื่อเดินทางขึ้นสู่เกียวโต หลังชนะศึกเซกิงาฮาระซึ่งเป็นศึกชี้ชะตาแผ่นดิน
ต่อมาในสมัยโชกุนคนที่ 3 โทคุงาวะ อิเอมิตสึ มีการปรับปรุงให้หรูหรายิ่งขึ้นเพื่อรับเสด็จจักรพรรดิ และแสดงบารมีของตระกูลโทคุงาวะต่อผู้คน
ปราสาทยังคงอยู่ถึงปัจจุบัน และขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกของยูเนสโกในฐานะหนึ่งใน “โบราณสถานเกียวโต”