Date Masamune

Date Masamune chào đời năm 1567 tại thành Yonezawa thuộc xứ Dewa, nay là thành phố Yonezawa, tỉnh Yamagata.
Ông trẻ hơn Nobunaga, Hideyoshi và Ieyasu khoảng 30 tuổi, sinh ra khi thời Chiến Quốc đã bước vào giai đoạn cuối.
Cha ông là Date Terumune, gia chủ đời thứ 16 của gia tộc Date; mẹ ông là con gái của Mogami Yoshimori, một lãnh chúa thời Chiến Quốc ở xứ Dewa.

Khi còn nhỏ và mang tên Bontenmaru, Masamune mắc bệnh đậu mùa rồi mất thị lực mắt phải.
Đậu mùa là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, khiến mụn mủ nổi khắp cơ thể. Vào thời đó, đây là căn bệnh đáng sợ có thể khiến 40% đến 50% người nhiễm tử vong.
Dù may mắn sống sót, ông được cho là đã mù mắt do mụn mủ hình thành quanh mắt.
Mặc cảm về mắt phải bị mù khiến Masamune trở thành một cậu bé khép kín.

Người làm thay đổi Masamune là Kosai Soitsu, được cha ông là Date Terumune mời về.
Với vai trò người thầy về văn chương, Kosai Soitsu không chỉ dạy Masamune Phật giáo, Hán học và văn học mà còn chỉ cho ông cách sống của một võ tướng.
Được tiếp xúc với học vấn từ nhỏ, Masamune am hiểu sâu sắc thơ chữ Hán, waka, kịch Noh và sớm trở thành một thiếu niên được mọi người kính nể.

Sau lễ trưởng thành năm 1577, ông được đặt tên Date Tojiro Masamune.
Tojiro là tên được các đời gia chủ Date sử dụng, còn Masamune dường như được lấy theo tên của Date Masamune, gia chủ đời thứ 9 đã phục hưng gia tộc Date đang suy yếu.

Năm 1579, khi 13 tuổi, Masamune kết hôn với Megohime, con gái của Tamura Kiyoaki, chủ thành Miharu ở huyện Tamura, nay là thị trấn Miharu, tỉnh Fukushima.
Mẹ ruột của Megohime là con gái của Soma Akitane, gia chủ đời thứ 14 của gia tộc Soma, thế lực đối đầu và nhiều lần xung đột quân sự với gia tộc Date. Đây là cuộc hôn nhân chính trị nhằm làm suy yếu phe Soma.

Sau khi kết hôn, để duy trì quan hệ tốt đẹp với người nắm quyền tối cao đương thời, Megohime phải liên tục chuyển đến nhiều nơi và sống như một con tin thay cho Masamune.
Dù phần lớn thời gian phải sống xa nhau, Masamune và Megohime vẫn có 4 người con.

Năm 1590, chiến dịch Odawara do Toyotomi Hideyoshi phát động nhằm chinh phạt gia tộc Hojo nổ ra.
Masamune cũng nhận được thư của Hideyoshi yêu cầu tham chiến.
Khi ấy ông 23 tuổi.

Tuy nhiên, gia tộc Hojo, một thế lực lớn ở vùng Kanto, đã liên minh với gia tộc Date từ thời cha ông là Date Terumune.
Vì vậy, Masamune đứng trước 2 lựa chọn.
Thứ nhất là liên thủ với gia tộc Hojo và chiến đấu dù có thể phải hy sinh toàn bộ.
Thứ hai là tạm thời quy phục Hideyoshi để tìm cơ hội xoay chuyển tình thế.

Chọn quy phục Hideyoshi, Masamune đến Odawara vào tháng 6.
Tuy nhiên, lúc đó thất bại của gia tộc Hojo đã gần như chắc chắn. Việc đến muộn khiến Masamune chọc giận Hideyoshi.
Kết quả, dù tránh được nguy cơ gia tộc Date bị tấn công sau gia tộc Hojo, ông vẫn bị Hideyoshi tịch thu một phần lãnh địa, trong đó có Aizu.

Sau khi Toyotomi Hideyoshi qua đời, Masamune phụng sự Tokugawa Ieyasu.
Năm 1599, con gái trưởng của Date Masamune là Irohahime đính hôn với Matsudaira Tadateru, con trai thứ 6 của Tokugawa Ieyasu. Điều này cho thấy Masamune muốn thắt chặt quan hệ với gia tộc Tokugawa.
Có thể nói việc này đã góp phần xây dựng nền móng cho Mạc phủ Edo sau đó.

Khi trận Sekigahara nổ ra năm 1600, Masamune giao chiến với Naoe Kanetsugu của phiên Yonezawa tại vùng Tohoku.
Khi ấy, Tokugawa Ieyasu trao cho ông văn thư bảo đảm một lãnh địa trị giá 1 triệu koku, cho phép ông sở hữu toàn bộ lãnh thổ giành được trong chiến tranh.
Tuy nhiên, âm mưu mở rộng lãnh thổ bằng cách bí mật kích động nổi dậy của Masamune bị phát giác, nên thực tế ông chỉ nhận được lãnh địa trị giá 620.000 koku.
Sau khi Ieyasu qua đời, Masamune tiếp tục tận trung phụng sự gia tộc Tokugawa qua 3 đời gồm Tokugawa Ieyasu, Tokugawa Hidetada và Tokugawa Iemitsu.

Sau khi nhận lãnh địa trị giá 620.000 koku từ gia tộc Tokugawa, Masamune chuyển căn cứ đến thành Sendai.
Tại đây, ông trở thành lãnh chúa đầu tiên của phiên Sendai.

Masamune từ bỏ tham vọng thống nhất thiên hạ và bắt tay khai khẩn ruộng mới tại Sendai, lãnh địa của mình.
Ông không chỉ tích cực khai khẩn ruộng mới, trùng tu đền Thần đạo và chùa Phật giáo để cải thiện đời sống người dân mà còn triển khai các công trình dân dụng, xây dựng điều kiện vận chuyển nông sản đến Edo.
Gạo sản xuất tại phiên Sendai được đưa đến Edo. Tương truyền, gạo Oshu của phiên Sendai chiếm đến 1 phần 3 lượng gạo tiêu thụ tại Edo.

Masamune, người tận lực cai quản phiên Sendai, bắt đầu suy yếu từ khoảng năm 1634.
Khi ông đến Edo theo chế độ luân phiên chầu phủ năm 1936, vị tướng quân đời thứ 3 Tokugawa Iemitsu sửng sốt trước tình trạng suy nhược của ông và được cho là đã triệu tập hàng chục thầy thuốc ngay ngày hôm sau.
Tuy nhiên, bệnh tình không thuyên giảm. Chính Iemitsu đã đến dinh thự của phiên dưới thành Edo để trực tiếp thăm Masamune.

Cùng năm đó, chỉ hơn 1 tháng sau khi đến Edo theo chế độ luân phiên chầu phủ, Masamune qua đời.
Nguyên nhân được cho là ung thư thực quản hoặc viêm phúc mạc do ung thư.
Masamune không lui về ở ẩn trong suốt cuộc đời mà tiếp tục đảm nhiệm trọng trách cho đến phút cuối.

Trong các tác phẩm hư cấu gần đây, ông thường được khắc họa với một bên mắt bị che, nhưng tư liệu thực tế không ghi nhận việc ông từng che mắt.

Do Masamune chỉ còn một mắt, ông được cho là đã được gọi theo biệt danh “Độc Nhãn Long” của một mãnh tướng một mắt thời nhà Đường.

Có giả thuyết cho rằng những đặc sản nổi tiếng của Miyagi như zunda, miso Sendai và datemaki do Date Masamune sáng tạo.

Tương truyền ông hút thuốc đều đặn 4 lần mỗi ngày. Sau khi hút, ông tự tay lau chùi dụng cụ rồi cất vào hộp tẩu.
Một chiếc hộp tẩu tinh xảo cùng dụng cụ vệ sinh bằng tre đã được phát hiện tại Zuihoden, lăng mộ của ông.

Thành Sendai được xây dựng theo lệnh của Date Masamune.
Còn được gọi là thành Aoba, nơi đây là trung tâm hành chính của phiên trong suốt 270 năm sau đó.
Ngày nay, toàn bộ khu vực đã được chỉnh trang thành công viên. Trong công viên có tượng Date Masamune cưỡi ngựa, biểu tượng tiêu biểu của Sendai, và được thắp sáng vào ban đêm.

Entsuin được xây dựng năm 1647 làm chùa thờ Date Mitsumune, cháu nội của Date Masamune.
Entsuin nổi tiếng là địa điểm ngắm lá đỏ, đẹp nhất từ cuối tháng 10 đến giữa tháng 11, rất thích hợp để ghé thăm vào mùa thu.

Đây là lăng mộ của Date Masamune, thủy tổ phiên Sendai.
Theo di nguyện của Masamune, người qua đời năm 1636, lãnh chúa đời thứ 2 Tadamune đã cho xây dựng lăng vào năm sau.
Zuihoden được công nhận là Bảo vật Quốc gia năm 1931, nhưng bị thiêu rụi trong trận không kích Sendai năm 1945. Công trình hiện nay được tái dựng năm 1979 theo kiến trúc cũ.