Thời kỳ Heisei

Thời kỳ Heisei bắt đầu trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng mạnh, khi giá trị tài sản, chủ yếu là cổ phiếu và bất động sản, tăng quá mức.
Giai đoạn thịnh vượng này sụp đổ vào năm Heisei thứ 3 (1991) và được gọi là "nền kinh tế bong bóng", ví như một bong bóng rỗng phình to rồi vỡ tung.

Không lâu sau khi chuyển từ thời kỳ Showa sang Heisei, thuế tiêu dùng được áp dụng.
Tiền thân của loại thuế này là thuế hàng hóa được quy định vào năm 1937.
Khi đó, các mặt hàng được xem là xa xỉ như kim loại quý, nhạc cụ, máy ảnh và đĩa hát đều thuộc diện chịu thuế. Sau đó, thuế hàng hóa tiếp tục được áp dụng với nhiều thay đổi về đối tượng chịu thuế.

Tuy nhiên, do thuế tập trung vào từng loại hàng hóa riêng lẻ nên gây cảm giác thiếu công bằng. Để giải quyết vấn đề này, thuế tiêu dùng ở mức 3% đã được áp dụng.

Đây cũng là thời điểm các máy chơi game gia đình như Game Boy và điện thoại di động xuất hiện. Có thể nói, đầu thời kỳ Heisei nổi bật với những thay đổi kinh tế đáng kể và sự hình thành nền tảng công nghệ dẫn đến cuộc sống hiện đại.

Trong thập niên 1990, thu nhập trung bình của nhân viên công sở bắt đầu giảm do ảnh hưởng từ sự sụp đổ của bong bóng kinh tế, khiến người dân cảm nhận rõ tình trạng suy thoái ở khắp nơi trong xã hội.
Giữa lúc toàn xã hội kiệt quệ và mất dần nhu cầu tiêu dùng, nhiều tin tức gây chấn động ngoài lĩnh vực kinh tế cũng liên tiếp xảy ra, như vụ tấn công bằng khí sarin trên tàu điện ngầm và trận động đất lớn Hanshin-Awaji.

Trong bối cảnh suy thoái không thấy lối thoát và nhiều sự kiện u ám nối tiếp nhau, sự hiện diện của những người trẻ thuộc thế hệ hậu bùng nổ dân số, sinh từ năm 1971 đến 1974, trở nên đặc biệt nổi bật.
Nữ sinh trung học là nhóm năng động nhất. Văn hóa gyaru cũng phát triển trong giai đoạn này, khiến học sinh trung học trên khắp Nhật Bản ngưỡng mộ văn hóa Shibuya.

Amuraa, purikura, máy nhắn tin, Tamagotchi và trào lưu Ura-Harajuku là những nét văn hóa tiêu biểu của thập niên 1990. Không quá lời khi nói rằng giới trẻ chính là những người tạo nên sắc màu của thời đại.

Về công nghệ, Windows 95 ra mắt vào năm 1995, tạo động lực để máy tính cá nhân phổ biến trong các gia đình.
Sau đó, điện thoại di động cũng được sử dụng rộng rãi trên toàn quốc. Có thể nói, giữa thời kỳ Heisei là lúc những điều "hiển nhiên" trong cuộc sống hiện đại bắt đầu lan rộng.

Tháng 9 năm 2008, chỉ số Nikkei giảm mạnh do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng Lehman.
Sự kiện này trở thành bước ngoặt lớn, vì vậy giai đoạn sau cuộc khủng hoảng Lehman có thể được phân loại là cuối thời kỳ Heisei.

Đến cuối thời kỳ Heisei, cuộc sống có máy tính cá nhân và điện thoại di động đã trở thành điều "hiển nhiên". Bắt đầu từ các dịch vụ như mixi, mạng xã hội dần đi vào đời sống.

Đặc biệt, số người dùng Twitter tăng vọt sau trận động đất lớn phía Đông Nhật Bản vào tháng 3 năm 2011.
Khi khả năng tự truyền tải thông tin của mỗi cá nhân tăng lên, sức ảnh hưởng của thông tin truyền miệng cũng mạnh hơn và xu hướng xa rời truyền thông đại chúng bắt đầu xuất hiện.

Khi lối sống và tình hình kinh tế thay đổi, cách làm việc đương nhiên cũng đổi khác.
Trong thời bong bóng kinh tế, phần lớn phụ nữ đã kết hôn lựa chọn làm nội trợ toàn thời gian. Tuy nhiên, đến cuối thời kỳ Heisei, hơn 70% phụ nữ vẫn tiếp tục làm việc dù đã có con. Sự khác biệt lớn về kinh tế và mức độ phát triển công nghệ ngay trong cùng một thời kỳ Heisei có lẽ khiến nhiều người cảm nhận đây là "thời đại đầy biến động".

Heisei là thời kỳ đĩa CD bán chạy nhất. Trong đó, J-pop đặc biệt phát triển mạnh, cho ra đời nhiều nghệ sĩ và ca khúc tiêu biểu cho thời đại.
Một trong những nghệ sĩ mang tính biểu tượng nhất là Amuro Namie.
Nhiều người hâm mộ cô, được gọi là Amuraa, xuất hiện và bắt chước cả thời trang lẫn cách trang điểm, tạo nên một hiện tượng xã hội.

Bên cạnh đó, các nghệ sĩ do Komuro Tetsuya sản xuất liên tiếp tạo hit và đạt doanh số hơn một triệu bản.
Utada Hikaru và Oda Kazumasa cũng xuất hiện trong thời kỳ Heisei.

Các dòng nhạc ngoài J-pop cũng được chú ý nhiều hơn. Ảnh hưởng của chương trình truyền hình Ikasu Band Tengoku, thường gọi là Ikaten, đã tạo nên làn sóng ban nhạc.
Chương trình này cũng là một trong những cơ duyên đưa các ban nhạc rock như THEE MICHELLE GUN ELEPHANT và BLANKY JET CITY đến với công chúng.

Giữa thời kỳ Heisei, các nhóm thần tượng như Morning Musume và đến cuối thời kỳ là AKB48 trở nên nổi tiếng, tạo nên hình mẫu thần tượng khác với thời Showa.

Từ đầu đến giữa thời kỳ Heisei, các bộ phim truyền hình thời thượng, tiêu biểu là Tokyo Love Story, đạt tỷ suất người xem rất cao và tạo thành trào lưu xã hội.

Cách dàn dựng đặc trưng của thời đó có lẽ không còn gây nhiều đồng cảm với giới trẻ ngày nay.
Nhìn theo góc độ này, có thể nói quan niệm của xã hội về tình yêu cũng đã thay đổi trong thời kỳ Heisei, khi công nghệ và lối sống phát triển nhanh chóng.

Trong bảng xếp hạng phim ăn khách thời Heisei, có đến 5 tác phẩm Ghibli nằm trong top 10, cho thấy sức hút lớn của hãng phim này.
Đứng đầu là Spirited Away, ra mắt năm Heisei thứ 13 (2001), với doanh thu phòng vé 30,8 tỷ yên.
Đứng thứ 2 là Your Name., tác phẩm của Shinkai Makoto ra mắt năm Heisei thứ 28 (2016), với doanh thu phòng vé 25,03 tỷ yên.

Phần lớn các vị trí cao đều thuộc về phim hoạt hình, cho thấy các tác phẩm hoạt hình Nhật Bản được đánh giá cao trên toàn thế giới.

Anime và manga Nhật Bản nổi tiếng rộng khắp thế giới.
Ngày nay, chúng đã trở thành một trong những nét văn hóa tiêu biểu của Nhật Bản, đến mức với nhiều người nước ngoài, anime hoặc manga là điều đầu tiên xuất hiện trong tâm trí khi nhắc đến đất nước này.

Nhiều kiệt tác như vậy cũng ra đời trong thời kỳ Heisei.
ONE PIECE, SLAM DUNK, Pokémon, Neon Genesis Evangelion và vô số tác phẩm khác.

Đây đã trở thành hiện tượng xã hội lớn đến mức từ "otaku", dùng để chỉ những người đam mê, được công chúng biết đến rộng rãi.
Nếu yêu thích anime và manga hiện đại, bạn có thể tìm xem những tác phẩm từng khơi nguồn cho làn sóng phổ biến thời đó.

Loạt phim Kamen Rider kế thừa từ thời Showa tiếp tục được yêu thích trong thời kỳ Heisei.
Những tác phẩm tiêu biểu gồm Kuuga do Odagiri Joe thủ vai, Decade với Inoue Masahiro và Zi-O với Okuno So.

Các tác phẩm thời Heisei nổi bật bởi cốt truyện nghiêm túc hơn so với những loạt phim anh hùng chiến đội trước đó.
Do nhiều diễn viên chính được lựa chọn sau này trở thành những tên tuổi lớn, loạt phim còn được xem như bệ phóng cho các diễn viên trẻ.
Cũng sẽ thú vị nếu xem lại hình ảnh non trẻ của những diễn viên đang hoạt động nổi bật hiện nay.

Murakami Haruki, người nổi danh vào cuối thời Showa với Rừng Na Uy, vẫn được yêu thích áp đảo trong thời kỳ Heisei.
Các tác phẩm tiêu biểu thời Heisei gồm 1Q84 và Giết chỉ huy đội kỵ sĩ.
Cũng trong thời kỳ này, người hâm mộ Murakami Haruki bắt đầu được gọi chung là "Harukist".

Một điểm thú vị khác của thời Heisei là các tác phẩm do nghệ sĩ hài sáng tác, như Cậu học sinh vô gia cư và Tia lửa, cũng từng gây tiếng vang lớn.

Trong năm đầu tiên của thời kỳ Heisei (1989), Nintendo ra mắt máy chơi game cầm tay Game Boy.
Trò chơi điện tử thời đó vẫn chỉ ở dạng 2D.

Đến giữa thời kỳ Heisei, NINTENDO 64 của Nintendo, PlayStation của Sony Computer Entertainment vào thời điểm đó và Sega Saturn của Sega lần lượt ra mắt, khiến cuộc chiến máy chơi game trở nên gay gắt.

Khi đồ họa trò chơi phát triển, hình ảnh pixel 2D từng là chủ đạo cũng tiến hóa và phần lớn dần được thể hiện bằng 3D.

Đến cuối thời kỳ Heisei, cùng với sự phổ biến của điện thoại thông minh và môi trường mạng, các trò chơi cần kết nối Internet không còn là điều đặc biệt.

Khi nhắc đến các nhóm thần tượng Nhật Bản tiêu biểu cho thời kỳ Heisei, ở nhóm nam trước hết phải kể đến SMAP, ra mắt CD vào năm 1991.
Trái ngược với sức hút ổn định của các nghệ sĩ Johnny's, bước sang thập niên 1990, độ nổi tiếng của các nữ thần tượng lại suy giảm so với thời Showa.
Morning Musume, ra mắt năm 1998 dưới sự sản xuất của Tsunku, là nhóm đã phá vỡ tình thế đó.

Bước sang thập niên 2000, Hello! Project, thường gọi là Haropro, với Morning Musume là nhóm chủ lực, vẫn tiếp tục phát triển mạnh và thành lập nhiều nhóm khác nhau như Petitmoni và Minimoni.
Trong bối cảnh đó, AKB48, ra mắt năm 2005, đã mang đến làn gió mới cho ngành công nghiệp thần tượng.

Do Akimoto Yasushi, người từng thành công với Onyanko Club, sản xuất, nhóm đã biến thần tượng từ "những tồn tại thiêng liêng" thành "những người gần gũi mà khán giả có thể dõi theo và cổ vũ trong quá trình trưởng thành", tạo ra giá trị mới phù hợp với thời đại: "thần tượng có thể gặp mặt".

Đến cuối thời kỳ Heisei, các nhóm thần tượng Hàn Quốc như KARA và Girls' Generation cũng ngày càng được yêu thích tại Nhật Bản.
Việc các nhóm nước ngoài trở nên thịnh hành bên cạnh các nhóm trong nước có lẽ một phần bắt nguồn từ đặc trưng của thời đại Internet đã phổ biến.

Trong số các xu hướng thời trang thời Heisei, thập niên 1990 là giai đoạn đặc biệt nổi bật.
Văn hóa gyaru thịnh hành trong giới nữ sinh trung học, với các món tiêu biểu như dép và bốt đế dày, tất dài rộng và nhăn.
Trên đường phố, phong cách được gọi chung là Ura-Harajuku trở nên thịnh hành, kéo theo sự ra đời của nhiều thương hiệu nội địa.

Có thể nói Heisei là thời kỳ kinh tế, công nghệ và văn hóa đều phát triển mạnh mẽ, kéo theo những thay đổi lớn trong đời sống và quan niệm của con người.
Từ đầu đến cuối thời kỳ, công nghệ và văn hóa đã thay đổi đến mức khó tin rằng chúng thuộc cùng một giai đoạn lịch sử.
So sánh những khác biệt này cũng có thể là một trải nghiệm thú vị.