Natsume Soseki

Natsume Soseki sinh năm 1867 tại Edo, tức Tokyo ngày nay, là con út trong một gia đình trưởng làng.
Ông chào đời khi mẹ đã 41 tuổi. Do sinh con khi lớn tuổi bị xem là điều đáng xấu hổ vào thời đó, ông bị đem cho một cửa hàng đồ cũ gần nhà làm con nuôi. Dù nhanh chóng được đưa về, sau đó ông lại được một gia đình trưởng làng khác nhận nuôi.
Tuy nhiên, vì hoàn cảnh của gia đình nhận nuôi, Natsume Soseki một lần nữa phải trở về nhà cha mẹ ruột.
Việc liên tục bị chuyển từ gia đình này sang gia đình khác với tư cách con nuôi, cùng trải nghiệm không nhận được tình yêu thương từ người thân, đã để lại vết thương sâu sắc trong tâm hồn ông.

Trong thời gian theo học văn chương, Natsume Soseki gặp Masaoka Shiki, nhà thơ haiku và tanka lưu danh hậu thế, rồi hai người dần trở nên thân thiết qua thơ ca.
Khi tình bạn ngày càng sâu sắc, ông bắt đầu tham gia sáng tác, từ viết lời bình cho thơ của Masaoka Shiki đến ghi lại bằng Hán văn những trải nghiệm trong chuyến đi tới bán đảo Boso.
Không chỉ vậy, dù lớn lên trong hoàn cảnh gia đình không mấy thuận lợi, ông vẫn chuyên tâm học hành và đạt thành tích đứng đầu ở hầu hết các môn.

Sau khi nhập học Đại học Đế quốc Tokyo, nay là Đại học Tokyo, Natsume Soseki theo học văn học Anh và tiếp tục lên bậc cao học.
Sau khi tốt nghiệp, ông được Trường Trung học Matsuyama ở thành phố Matsuyama, tỉnh Ehime mời làm giáo viên tiếng Anh với chế độ đãi ngộ đặc biệt hậu hĩnh.
Khi đang có công việc và cuộc sống ổn định, đã kết hôn và đón con đầu lòng chào đời, ông nhận được lệnh của Bộ Giáo dục yêu cầu sang Anh du học 2 năm để nghiên cứu tiếng Anh.
Ban đầu, ông không hài lòng và từng cân nhắc từ chối. Tuy nhiên, sau khi được những người xung quanh thuyết phục và biết rằng mình cũng được phép nghiên cứu văn học Anh, ông quyết định lên đường du học.
Tại Anh, ông nhận ra những khác biệt căn bản giữa văn học Hán và văn học phương Tây. Kiến thức này về sau trở thành động lực cho hoạt động sáng tác của ông.
Dù thu nhận được nhiều điều quan trọng, quãng thời gian du học khó khăn đến mức sau này Natsume Soseki gọi đó là “2 năm khó chịu nhất”. Tinh thần vốn đã bất ổn của ông ngày càng sa sút và cuối cùng dẫn đến suy nhược thần kinh.
Trong thời gian du học, ông được cho là phải chịu đựng cảnh túng quẫn về tài chính và nỗi cô đơn mỗi ngày.
Tin tức này truyền về Nhật Bản, và sau khi Bộ Giáo dục thúc giục ông hồi hương, quãng thời gian du học đầy khắc nghiệt tại Anh cũng khép lại.

Sau khi về nước, Natsume Soseki trở thành giảng viên khoa Văn học Anh tại một trường trung học phổ thông và Đại học Đế quốc Tokyo.
Ông là người Nhật đầu tiên đảm nhiệm vị trí giảng viên khoa Văn học Anh tại Đại học Đế quốc Tokyo.
Các bài giảng của ông tại đây có nội dung sâu sắc đến mức về sau được xuất bản thành các tác phẩm “Lý luận văn học”, “Phê bình văn học” và “Lý luận hình thức văn học Anh”. Tuy nhiên, do chứng suy nhược thần kinh trở nặng, ông phải rời nghề giáo.
Khi Natsume Soseki đang khổ sở vì chứng bệnh này, Takahama Kyoshi, học trò của Masaoka Shiki, khuyên ông viết tiểu thuyết để thay đổi tâm trạng. Từ đó, ông bắt đầu dồn sức vào sáng tác.
Tiểu thuyết đầu tay “Tôi là mèo” ban đầu được đăng dài kỳ trên tạp chí, sau đó xuất bản thành sách.
Tác phẩm nổi tiếng đến mức bán hết chưa đầy 1 tháng sau khi phát hành và trở thành sách bán chạy.
Vốn rất quan tâm đến mỹ thuật, Natsume Soseki còn đặc biệt chú trọng thiết kế bìa sách. Đây có lẽ cũng là một trong những yếu tố giúp tác phẩm trở thành sách bán chạy.
Sau đó, ông tiếp tục cho ra mắt những tác phẩm đến nay vẫn được xem là kiệt tác như “Cậu ấm” và “Gối cỏ”.

Khoảng thời gian bước sang tuổi 40, Natsume Soseki gia nhập tòa soạn báo Asahi Shimbun.
Tiểu thuyết “Anh túc dại” được ông công bố sau khi vào làm cũng nhận được sự yêu thích và đánh giá cao, đến mức hàng hóa lấy chủ đề từ tác phẩm này được đưa ra thị trường.
Dù tiếp tục sáng tác nhiều kiệt tác, bệnh loét dạ dày của ông trở nặng và buộc ông phải nhập viện. Trong thời gian dưỡng bệnh tại Izu, ông nôn ra rất nhiều máu rồi rơi vào trạng thái bất tỉnh.
Sau khi thoát khỏi cửa tử, Natsume Soseki nhận được tin mình được trao học vị tiến sĩ khi vẫn đang nằm viện.
Tuy nhiên, ông tức giận vì học vị này được đơn phương gửi đến mà không màng đến nguyện vọng của mình, nên đã gửi trả lại.
Sau đó, bệnh loét dạ dày tái phát, cộng thêm cái chết của con và người bạn thân cùng sự băng hà của Thiên hoàng Minh Trị, khiến ông ngày càng suy kiệt cả về thể chất lẫn tinh thần.
Tháng 12/1916, tình trạng của Natsume Soseki trở nặng và ông qua đời.
Năm 1984, nhờ để lại nhiều kiệt tác và có danh tiếng ở nước ngoài cao hơn nhiều nhân vật văn hóa khác, ông được chọn làm chân dung trên tờ tiền 1.000 yên.
Tờ 1.000 yên in chân dung Natsume Soseki ngừng phát hành vào năm 2019, và Noguchi Hideyo được chọn làm chân dung tiếp theo.

“Tôi là mèo”, tiểu thuyết đầu tay của Natsume Soseki, là một kiệt tác vẫn được đón đọc cho đến ngày nay.
Câu mở đầu đầy ấn tượng “Tôi là mèo. Tôi chưa có tên” đặc biệt nổi tiếng.
Nhân vật chính của tiểu thuyết là một chú mèo đực tự xưng là “tôi”, đồng thời cũng là người kể chuyện dẫn dắt toàn bộ tác phẩm.
Điểm đặc trưng của tác phẩm là khắc họa sự thú vị và lố bịch của con người dưới góc nhìn của loài mèo, bằng giọng kể độc đáo, dí dỏm của chú mèo đực.

“Cậu ấm” là kiệt tác được cho là Natsume Soseki viết dựa trên những trải nghiệm trong thời gian làm giáo viên.
Nhân vật “Cậu ấm” sinh ra và lớn lên tại Tokyo, có tính cách cứng đầu và tinh thần chính nghĩa mạnh mẽ, đến nhận công tác tại một trường học ở Matsuyama, Ehime.
Tiểu thuyết kể về hành trình “Cậu ấm” vật lộn đối đầu với những hủ tục vô lý và hành động hèn nhát của các nhân viên cố bám lấy chúng.
Có lẽ tác phẩm vẫn được đón đọc đến ngày nay vì câu chuyện có thể khơi gợi sự đồng cảm ở bất kỳ thời đại hay nơi làm việc nào.

“Kokoro”, tiểu thuyết được Natsume Soseki sáng tác vào những năm cuối đời, thường được đưa vào các tiết học quốc ngữ tại trường.
Tác phẩm khắc họa những chuyển biến tinh tế trong tâm hồn giữa 4 nhân vật, sự giằng xé trước những lỗi lầm trong quá khứ và lòng vị kỷ.
Đây là một kiệt tác giúp độc giả có dịp đối diện với “tâm hồn” của con người và “tâm hồn” của chính mình.

“Soseki” trong tên Natsume Soseki là bút danh, còn tên thật của ông là Kinnosuke.
Xuất phát từ một điển tích Trung Quốc, thành ngữ “sấu thạch chẩm lưu” được dùng để chỉ “người cứng đầu không chịu thừa nhận sai lầm của mình”.
Thành ngữ này chính là nguồn gốc bút danh “Soseki”.
Dù tự cho mình là người cứng đầu đến đâu, hiếm ai lại chọn một từ mang ý nghĩa không mấy tích cực làm bút danh.
Có thể nói Natsume Soseki không chỉ cứng đầu mà còn là một nhân vật khá khác thường.

Tin đồn rằng bộ não của Natsume Soseki đến nay vẫn được ngâm trong formalin và lưu giữ tại Khoa Y, Đại học Tokyo là sự thật.
Kết quả phân tích cho thấy não của ông nặng hơn mức trung bình, đồng thời thùy trán, bộ phận chi phối trí nhớ dài hạn và khả năng tập trung, cũng rất phát triển.
Có lẽ những vĩ nhân thực sự khác biệt ngay từ bộ não.

Giai thoại nổi tiếng nhất về Natsume Soseki là chuyện ông đã dịch “I love you” thành “Trăng đẹp quá”.
Tương truyền rằng trong một tiết học, khi học sinh dịch “I love you” thành “Tôi yêu em”, Natsume Soseki, lúc đó là giáo viên tiếng Anh, đã nói: “Người Nhật không nói như vậy. Cứ dịch là ‘Trăng đẹp quá nhỉ’ đi.”
Câu chuyện dường như thể hiện rõ tính cách và văn hóa của người Nhật vốn tránh những cách biểu đạt trực tiếp, nhưng tính xác thực của giai thoại này vẫn chưa được xác định.
Dù vậy, chắc chắn ông là người có độ nhạy cảm và khả năng biểu đạt phong phú đến mức một giai thoại như vậy có thể ra đời.

Đồng hồ máy có thiết kế mô phỏng Shinrokaku, lầu trống nằm trên tầng cao nhất của tòa nhà chính Dogo Onsen. Đến giờ, các nhân vật trong tiểu thuyết “Cậu ấm” của Natsume Soseki, lấy Matsuyama làm bối cảnh, sẽ lần lượt xuất hiện theo giai điệu mang đậm nét đặc trưng của Dogo Onsen.

Nằm ngay gần ga Kita-Kamakura, Engakuji là ngôi chùa chính của phái Engakuji thuộc tông Rinzai.
Chùa do Hojo Tokimune, chấp quyền đời thứ 8 của Mạc phủ Kamakura, sáng lập vào năm Koan thứ 5 (1282), nhằm truyền bá Thiền tông và tưởng niệm những người đã hy sinh trong các cuộc xâm lược của quân Mông Cổ.
Từ cổng chính, bước lên bậc đá rồi đi qua cổng Sanmon từng xuất hiện trong tiểu thuyết “Cánh cổng” của Natsume Soseki để vào khuôn viên chùa.
Điện Phật thờ tượng Phật Thích Ca đội bảo quan. Ngay từ bên ngoài điện, du khách cũng có thể chiêm ngưỡng nét mặt vừa uy nghiêm vừa từ ái của pho tượng.

Dogo Onsen Funaya là một ryokan suối nước nóng lâu đời, mở cửa vào khoảng năm 1627 trong thời Edo. Nơi đây từng tiếp đón nhiều văn nhân và người nổi tiếng, trong đó có nhà văn Natsume Soseki và nhà thơ haiku Masaoka Shiki, những người có mối liên hệ sâu sắc với Matsuyama.
Tổng cộng 58 phòng nghỉ có nhiều loại khác nhau, từ phòng đặc biệt mang phong cách kiến trúc sukiya đến phòng kiểu Nhật, phòng kết hợp Nhật - Tây và phòng kiểu Tây, mang lại không gian lưu trú thoải mái.