อธิบายเสน่ห์และความรู้พื้นฐานของซูโม่แบบเข้าใจง่าย! คู่มือเริ่มต้นซูโม่

ภาพของริกิชิร่างใหญ่ที่มีน้ำหนักเกิน 100 กก. สองคนพุ่งเข้าปะทะกันด้วยร่างกายและศีรษะอย่างเต็มกำลังนั้นให้ความรู้สึกทรงพลังอย่างมาก
แม้แต่เสียงตอนปะทะกันก็ยังหนักแน่นน่าทึ่ง จึงอยากให้ลองชมโทริคุมิแบบสด ๆ ไม่ใช่แค่ผ่านวิดีโอ แล้วสัมผัสความเร้าใจด้วยตัวเอง

เนื่องจากซูโม่ไม่มีการแบ่งรุ่นตามน้ำหนัก จึงอาจมีโทริคุมิระหว่างริกิชิที่หนักมากกว่า 200 กก. กับริกิชิที่หนักไม่ถึงครึ่งหนึ่งของอีกฝ่ายได้
อีกหนึ่งจุดน่าสนใจคือการได้เห็นริกิชิตัวเล็กใช้ไม่เพียงพละกำลัง แต่ยังใช้ความเร็วและเทคนิคในการผลักหรือทุ่มริกิชิร่างใหญ่ให้ออกจากสังเวียน

เนื่องจากซูโม่เคยเป็นพิธีกรรมเพื่อขอให้พืชผลอุดมสมบูรณ์ต่อเนื่องกันประมาณ 300 ปี ร่องรอยของความเชื่อนั้นจึงยังคงปรากฏชัดในท่าทางและพิธีการต่าง ๆ
ตัวอย่างเช่น ท่าที่ริกิชิยกขาข้างหนึ่งสูงบนโดเฮียวแล้วกระทืบลงอย่างแรง ซึ่งเรียกว่า “ชิโกะ” มีความหมายถึงการขับไล่สิ่งชั่วร้ายด้วยการเหยียบพื้นอย่างหนัก และนำมาซึ่งความอุดมสมบูรณ์ของพืชผลทั้งห้าและสุขภาพแข็งแรงปลอดภัย
การโปรยเกลือลงบนสังเวียนก็มีความหมายในทำนองเดียวกัน คือเพื่อปัดเป่าสิ่งไม่ดี
ยังมีท่าทางและการเคลื่อนไหวอีกมากที่มีความหมายเชิงพิธีกรรม หากลองศึกษาความหมายของแต่ละท่า ก็จะยิ่งได้สัมผัสประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของญี่ปุ่นมากขึ้น

ถ้าอยากสัมผัสบรรยากาศการแข่งขันแบบเต็ม ๆ “ฮนบาโช” ซึ่งเป็นการแข่งขันซูโม่อาชีพที่จัดโดย “สมาคมซูโม่ญี่ปุ่น” ก็คือเวทีที่มีโทริคุมิสำหรับตัดสินผู้ที่ยืนอยู่จุดสูงสุดของวงการซูโม่
ผลแพ้ชนะใน “ฮนบาโช” จะถูกใช้ในการกำหนดบันซึเกะ หรือการจัดอันดับของริกิชิ
มีการแข่งขันทั้งหมดปีละ 6 ครั้ง โดยชื่ออย่างเป็นทางการและสถานที่จัดมีดังนี้

แต่ละรายการจะจัดโทริคุมิต่อเนื่อง 15 วัน โดย

แม้เวลาในแต่ละวันอาจคลาดเคลื่อนเล็กน้อย แต่โดยทั่วไปการแข่งขันจะเริ่มประมาณ 08:30 และคู่สุดท้ายจะจบลงราว 18:00

อีกโอกาสหนึ่งในการชมซูโม่คือ “จุงเงียว” ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเผยแพร่ซูโม่ กระตุ้นความคึกคักของท้องถิ่น และส่งเสริมเยาวชน
ริกิชิที่สังกัด “สมาคมซูโม่ญี่ปุ่น” ซึ่งเป็นผู้จัด “ฮนบาโช” จะเดินทางไปยังพื้นที่ต่าง ๆ และแสดงการฝึกซ้อมรวมถึงโทริคุมิต่อหน้าผู้ชม
ต่างจาก “ฮนบาโช” ที่ใช้ตัดสินบันซึเกะของริกิชิ กิจกรรมนี้มักมีโอกาสให้ผู้ชมได้ใกล้ชิดกับริกิชิ เช่น ถ่ายภาพที่ระลึกหรือจับมือ

ถ้าอยากเห็นซูโม่ในมุมที่ใกล้ชีวิตประจำวันมากขึ้น “ค่ายซูโม่” ซึ่งเป็นสถานที่ฝึกและอบรมริกิชิ ก็เปิดโอกาสให้ผู้เข้าชมได้ชมการฝึกซ้อมของเหล่าริกิชิ
บางค่ายไม่ได้มีแค่การเข้าชมเท่านั้น แต่ยังสามารถลิ้มลอง “จังโกะนาเบะ” อาหารขึ้นชื่อของค่ายซูโม่ได้ด้วย
การเปิดให้เข้าชมหรือไม่ขึ้นอยู่กับแต่ละ “ค่ายซูโม่” และวิธีสมัครก็แตกต่างกันไป เช่น ต้องจองล่วงหน้าหรือรับตามลำดับก่อนหลัง
หากสนใจ ขอแนะนำให้สมัคร “ทัวร์เยี่ยมชมค่ายซูโม่” ที่จองผ่านอินเทอร์เน็ตได้

ริกิชิจะถูกจัดอันดับตามผลงานในการแข่งขันฮนบาโช และอันดับนั้นไม่ได้ส่งผลแค่เงินเดือนหรือ待遇เท่านั้น แต่ยังกำหนดไปถึงการแต่งกายด้วย
การจัดอันดับนี้เรียกว่า “บันซึเกะ” และจะแบ่งออกเป็นลำดับชั้นต่าง ๆ ดังต่อไปนี้ตามผลงาน
เรียงจากระดับสูงไปต่ำ โดยยิ่งเข้าใกล้ตำแหน่งโยโกสึนะมากเท่าไร การ待遇ก็จะยิ่งดีขึ้น

หากขึ้นไปถึงระดับจูเรียวขึ้นไป จะได้รับเงินเดือนอย่างน้อย 1 ล้านเยนต่อเดือน แต่ริกิชิระดับมาคุชิตะลงไปจะได้รับเพียงเบี้ยเลี้ยงตามแต่ละรายการเท่านั้น จึงมีความแตกต่างด้าน待遇ค่อนข้างมาก
แน่นอนว่ารายได้ของริกิชิไม่ได้มีแค่เงินเดือนเท่านั้น
หากคว้าแชมป์ในแต่ละรายการจะได้รับเงินรางวัล 10 ล้านเยน และยังมีรายได้อื่น ๆ อีกมาก เช่น เงินรางวัลพิเศษที่มอบให้ในแต่ละโทริคุมิ ทำให้มีริกิชิบางคนที่มีรายได้ต่อปีอย่างน้อย 100 ล้านเยน

ไม่เพียงแต่待遇เท่านั้น การแต่งกายก็ถูกกำหนดตามระดับชั้นด้วย
เมื่อขึ้นไปเกินระดับ “จูเรียว” จะได้รับการยอมรับว่าเป็นริกิชิเต็มตัว และสามารถเกล้าทรงผมเอกลักษณ์ของนักซูโม่ที่เรียกว่า “โออิโจ” ได้

“ค่ายซูโม่” คือพื้นที่อยู่อาศัยและสถานที่ซ้อมที่ริกิชิใช้ชีวิตและฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง โดยอยู่ภายใต้การบริหารของผู้ฝึกสอนที่เรียกว่า “โทชิโยริ” หรือ “โอยากาตะ”
การจะเข้าร่วมแข่งขัน “ฮนบาโช” ได้นั้น จำเป็นต้องสังกัด “ค่ายซูโม่” เสมอ ดังนั้นผู้ที่มุ่งเป็นริกิชิจึงต้องเข้าสังกัดค่ายซูโม่ทุกคน

สำหรับเวลาชมการแข่งขัน ท่าที่ใช้ตัดสินชัยชนะของริกิชิเรียกว่า “คิมาริเตะ” ส่วนท่าที่สมาคมซูโม่ญี่ปุ่นกำหนดไว้ทั้งหมด 82 แบบ ก็เรียกรวมกันว่า “82 คิมาริเตะ”
ประเภทของคิมาริเตะประกอบด้วยท่าพื้นฐาน ท่าทุ่ม ท่าเกี่ยว ท่างัด ท่าบิด และท่าพิเศษ รวมถึงผลการตัดสินอีก 5 รูปแบบ
หากรู้จักประเภทของคิมาริเตะไว้บ้าง ก็จะยิ่งทำให้การชมซูโม่สนุกขึ้น
จากการจัดอันดับคิมาริเตะในช่วง 5 ปีล่าสุดที่สมาคมซูโม่ญี่ปุ่นรวบรวมไว้ พบว่า 50% เป็นท่า “โอชิดาชิ” และ “โยริคิริ”

ในเว็บไซต์ทางการของสมาคมซูโม่ญี่ปุ่นมีข้อมูลคิมาริเตะพร้อมภาพถ่ายและภาพประกอบ ลองเข้าไปศึกษาดูได้

ซูโม่จะตัดสินแพ้ชนะเมื่อผลักคู่ต่อสู้ออกนอกสังเวียน หรือทำให้อีกฝ่ายสัมผัสพื้นสังเวียนด้วยอวัยวะส่วนอื่นที่ไม่ใช่ฝ่าเท้า แต่หากใช้ “คินจิเตะ” ซึ่งเป็นการกระทำผิดกติกา ก็สามารถตัดสินผลแพ้ชนะได้เช่นกัน
การกระทำที่ถือเป็นคินจิเตะมี 8 ข้อต่อไปนี้

ถ้าอยากสัมผัสวัฒนธรรมของซูโม่ผ่านเรื่องใกล้ตัวที่สุด สิ่งนั้นก็คือ “จังโกะนาเบะ”
สำหรับคำนี้ “จังโกะ” หมายถึงอาหารของริกิชิ ส่วนหม้อไฟที่ริกิชิกินกันก็เรียกว่า “จังโกะนาเบะ”
โดยทั่วไปเป็นหม้อไฟที่ทำน้ำซุปจากกระดูกไก่ ปรุงรสด้วยโชยุหรือมิโสะ แล้วใส่ทั้งเนื้อสัตว์และผัก เช่น ลูกชิ้นและผักกาดขาว แต่จริง ๆ แล้ววัตถุดิบและรสชาติไม่ได้มีแบบตายตัว และแต่ละค่ายซูโม่ก็มีสูตรต่างกันไป

ซูโม่เป็นกีฬาที่ไม่ได้แบ่งรุ่นตามน้ำหนัก จึงเป็นกีฬาที่ผู้มีร่างกายใหญ่ได้เปรียบ
ด้วยเหตุนี้ ระหว่างการฝึกซ้อมในแต่ละวัน อาหารก็มีบทบาทสำคัญมาก และ “จังโกะนาเบะ” ที่รับประทานสารอาหารได้อย่างสมดุลและช่วยเพิ่มขนาดร่างกายอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นเมนูที่นิยมมาก
มีร้านอาหารที่อดีตริกิชิเป็นผู้เปิดให้บริการจังโกะนาเบะอยู่ด้วย หากมีโอกาสมาเที่ยวญี่ปุ่น อยากชวนให้ลองชิมกันสักครั้ง

ร้านที่บริหารโดยอดีตริกิชิ และเสิร์ฟ “จังโกะนาเบะ” สูตรถ่ายทอดตรงจากค่ายซูโม่
จุดเด่นคือซุปต้นตำรับที่ผสานเบสน้ำซุปกระดูกไก่และกระดูกหมูเข้ากับโชยุและมิโสะ
ยูซุโคโชที่ใส่เป็นรสลับช่วยเพิ่มมิติความเผ็ดหอมให้รสชาติกลมกล่อมยิ่งขึ้น และไก่บดสูตรลับที่ซึมซับน้ำซุปก็อร่อยเป็นพิเศษ

ร้านเฉพาะทาง “หม้อไฟไก่ซ็อป” ที่ให้คุณได้ลิ้มลองน้ำซุปจากการเคี่ยวกระดูกไก่และวัตถุดิบหลากหลาย
สามารถเลือกได้ 3 รสชาติจากซุปสูตรลับ ได้แก่ โชยุ เกลือ และมิโสะ
ภายในร้านตกแต่งสไตล์ญี่ปุ่น มีกลิ่นอายเสื่อทาทามิและภาพเกี่ยวกับซูโม่ ให้ความรู้สึกถึงวัฒนธรรมดั้งเดิมของญี่ปุ่น และยังมีห้องส่วนตัวให้นั่งพักผ่อนได้อย่างสบาย