Hướng dẫn toàn diện về văn hóa geiko và maiko tại các khu phố hoa: Những người kế thừa nét thanh nhã của Kyoto

Gion Kobu là khu phố hoa có quy mô lớn nhất.
Từ niên hiệu Kan'ei thời Edo, nơi đây đã phát triển thành khu phố quán trà trước cổng đền Yasaka. Năm 1881, Gionmachi được chia thành 2 khu và Gion Kobu chính thức hình thành. Đây là khu phố hoa lớn nhất Kyoto, nằm tại Gion và Hanamikoji, với các ochaya, nhà hàng truyền thống nối tiếp nhau cùng cảnh quan trang nhã đặc trưng bởi những con đường lát đá.
Nghệ thuật múa thuộc trường phái Kyomai Inoue. Các buổi biểu diễn gồm Miyako Odori vào mùa xuân và Onshukai vào mùa thu.

Khu phố vẫn lưu giữ cảnh quan đậm nét truyền thống của một khu phố hoa.
Vào đầu thời Edo, Izumo no Okuni đã sáng tạo điệu múa kabuki tại đây. Kể từ đó, nơi này trở thành khu vui chơi giải trí. Do nằm ngay gần Minamiza, nhà hát tổ chức các buổi diễn kabuki, Miyagawacho đã phát triển thành khu phố quán trà gắn bó sâu sắc với kabuki và các loại hình nghệ thuật biểu diễn khác.
Nghệ thuật múa thuộc trường phái Wakayagi. Các buổi biểu diễn gồm Kyo Odori vào mùa xuân và Mizuekai vào mùa thu.

Pontocho là con phố hẹp dài khoảng 500 m theo hướng bắc-nam, chạy dọc bờ phải sông Kamo từ đường Shijo đến đường Sanjo.
Dọc phố là các ochaya với khung cửa benigara, okiya và nhà hàng. Vào thời Edo, con sông gần đó trở thành tuyến giao thông đường thủy quan trọng. Hàng loạt ochaya và hatago, tương tự nhà trọ ngày nay, lần lượt xuất hiện, giúp khu vực phát triển thịnh vượng.
Nghệ thuật múa thuộc trường phái Onoe. Các buổi biểu diễn gồm Kamogawa Odori vào mùa xuân và Suimeikai vào mùa thu.

Đây là khu phố hoa nằm gần đền Kitano Tenmangu, thuộc quận Kamigyo, thành phố Kyoto. Cổng torii ở phía xa trong ảnh là lối vào đền Kitano Tenmangu.
Khác với 4 khu phố hoa nằm trong khu vực nhộn nhịp, Kamishichiken ở cách xa hơn một chút và mang bầu không khí yên bình. Tương truyền, nguồn gốc của khu phố bắt đầu từ 7 quán trà được dựng bằng số gỗ thừa khi trùng tu đền Kitano Tenmangu vào giữa thời Muromachi. Tên Kamishichiken, trong đó “shichiken” nghĩa là “7 ngôi nhà”, cũng được cho là bắt nguồn từ đây.
Nghệ thuật múa thuộc trường phái Hanayagi. Các buổi biểu diễn gồm Kitano Odori vào mùa xuân và Kotobukikai vào mùa thu.

Gion Higashi nằm trong một khu phố sầm uất tiêu biểu của Kyoto. Ban đầu nơi đây cùng Gion Kobu hợp thành Gionmachi, nhưng đến thời Minh Trị được chia thành 2 khu. Các tòa nhà ochaya truyền thống nối tiếp nhau giữa khung cảnh hiện đại, tạo nên cảnh quan mang bầu không khí độc đáo.
Nghệ thuật múa thuộc trường phái Fujima. Gion Odori được tổ chức vào mùa thu.

Khi vào cơ sở, trước tiên hãy báo mã đặt chỗ tại quầy lễ tân. Bạn sẽ được phát một vòng tay cao su có màu. Màu vòng thay đổi theo khung giờ đặt chỗ, vì vậy hãy đeo trên cổ tay và giữ cẩn thận cho đến giờ trải nghiệm.

Trong lúc chờ đến giờ đặt chỗ, bạn có thể thư giãn tại 3 khu vườn trong cơ sở. Thực ra, địa điểm này chính là cửa hàng kiêm nhà chính cũ của Ito Ki Shoten, một công trình đã được Nhật Bản đăng ký là Tài sản văn hóa vật thể. Tòa nhà vốn là cơ sở của một nhà buôn nước tương. Đây là machiya quý giá được xây vào khoảng năm 1926, gồm 2 tầng bằng gỗ với mái ngói. Nội thất bên trong vì thế cũng rất trang nghiêm và cho thấy dáng vẻ của một ngôi nhà đậm chất Nhật Bản.
Một số du khách mặc yukata hoặc kimono và chụp ảnh lưu niệm trước chiếc ô nodate. Tại đây cũng có ô kiểu Nhật và mặt nạ làm đạo cụ chụp ảnh, nên bạn có thể tận hưởng thời gian chờ đến giờ đặt chỗ.

Tuy nhiên, xung quanh là khu dân cư yên tĩnh của Kyoto. Hãy lưu ý không nói quá lớn hoặc gây ồn ào. Bạn nên giữ yên lặng để tận hưởng khoảng thời gian thư thái đậm chất Kyoto trong khu vườn.

Khi đến giờ, hãy vào bên trong.
Sẽ không có thông báo gọi tên, vì vậy đừng quá mải vui trong vườn mà quên mất giờ. Không được mang giày dép vào trong; bạn cần cởi giày trước khi vào. Sau đó, nhân viên sẽ hướng dẫn đến phòng chờ. Trong phòng có ma-nơ-canh geiko, maiko, quạt tròn Kyo Maru Uchiwa, ô kiểu Nhật và sách về geiko, maiko.

Kyo Maru Uchiwa là loại quạt tròn màu đỏ trắng có ghi tên geiko hoặc maiko.
Từ thời Minh Trị, các khu phố hoa Kyoto có tập quán tặng quạt ghi tên geiko, maiko cho những ochaya, nhà hàng truyền thống và quán ăn đã giúp đỡ họ. Mặt trước in gia huy của từng ochaya hoặc geiko, còn mặt sau ghi tên khu phố hoa và nghệ danh của geiko, maiko trực thuộc. Họ dùng những chiếc quạt này để quảng bá tên tuổi. Với các nhà hàng, việc trưng bày những chiếc quạt rực rỡ cho khách thấy rằng geiko và maiko thường lui tới quán. Đây là một trong những biểu tượng của văn hóa khu phố hoa Kyoto. Khi vào nhà hàng tại Kyoto, bạn hãy thử tìm chúng.

Tiếp theo, khách sẽ được hướng dẫn vào phòng kiểu Nhật theo thứ tự đã vào phòng chờ. Mỗi buổi trải nghiệm có khoảng hơn 10 người. Trong phòng, các đệm ngồi được xếp thành hình chữ U dọc theo các cạnh.
Bạn không bắt buộc phải ngồi quỳ seiza mà có thể ngồi theo tư thế thoải mái. Nếu ngồi xếp bằng cũng khó, nhân viên có thể chuẩn bị ghế nhỏ, vì vậy đừng ngại đề nghị.

Sự kiện bắt đầu với phần giới thiệu của hướng dẫn viên về văn hóa khu phố hoa, geiko và maiko. Toàn bộ phần thuyết minh được thực hiện bằng tiếng Anh. Bạn sẽ nghe về vị trí của 5 khu phố hoa tại Kyoto và tìm hiểu sự khác biệt giữa geiko với maiko. Hãy chú ý lắng nghe về những điểm khác nhau như kiểu tóc, tay áo kimono và đai obi, vì các kiến thức này sẽ được dùng ở phần sau.
Phần giới thiệu kéo dài khoảng 5 phút. Khi được phép chụp ảnh hoặc quay video geiko, maiko, hướng dẫn viên luôn thông báo trước. Vui lòng không tự ý chụp hoặc quay, tránh cản trở tiến trình sự kiện.

Sau phần giới thiệu, cuối cùng bạn cũng được gặp geiko hoặc maiko. Một geiko hoặc maiko sẽ đến từ một trong 5 khu phố hoa. Hướng dẫn viên sẽ hỏi mọi người vị khách này là geiko hay maiko. Nếu đã chú ý nghe phần giải thích trước đó, đây sẽ là câu đố đơn giản.

Trong buổi tôi tham gia, người xuất hiện là một maiko. Dựa vào trâm cài tóc lộng lẫy và tay áo kimono dài, các du khách đã trả lời đúng. Maiko tự giới thiệu rồi chào bằng câu “Otanomoshimasu”. Đây là một cách nói trong phương ngữ Kyoto được geiko và maiko sử dụng, mang nghĩa “Rất mong được giúp đỡ”.
Khi họ chào bạn, hãy thử đáp lại bằng câu “Otanomoshimasu”.

Lúc này, hãy chú ý đến động tác trang nhã khi họ đặt 3 đầu ngón tay lên chiếu tatami, giữ thẳng lưng và cúi đầu chào.
Đây là một trong những cách chào trang trọng của người Nhật, được dùng để bày tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng đối với khách.

Từng nhóm bạn bè, cặp đôi hoặc gia đình đi cùng nhau có thể dùng điện thoại thông minh của mình để chụp ảnh với geiko hoặc maiko. Bạn sẽ được chụp ở khoảng cách rất gần, nhưng hãy cẩn thận không tự ý chạm vào họ hoặc giẫm lên vạt kimono đắt giá của maiko.
Lần này tôi mặc trang phục thường ngày, nhưng khoảng một nửa số người tham gia mặc kimono thuê. Nếu muốn có một kỷ niệm đáng nhớ hơn, chụp ảnh trong trang phục kimono cũng là lựa chọn đáng cân nhắc!

Đây là cơ hội để hỏi geiko hoặc maiko những điều bạn muốn biết. Ngay cả người Nhật cũng hiếm khi có dịp như vậy. Phần hỏi đáp được tiến hành theo từng nhóm và mỗi nhóm chỉ được đặt 1 câu hỏi.
Tôi hoàn toàn chưa chuẩn bị câu hỏi nên đã phải suy nghĩ rất nhiều ngay tại chỗ. Cuối cùng, tôi hỏi: “Điều gì đã khiến bạn muốn trở thành maiko?”. Vì thời gian đặt câu hỏi rất quý giá, tôi cảm thấy mình nên chuẩn bị trước. Các nhóm khác hỏi những câu như: “Khoảnh khắc vui nhất khi làm maiko là khi nào?”, “Làm thế nào để trở thành geiko?” hay “Bạn có thể cho biết lịch trình một ngày không?”.
Maiko đã trả lời cẩn thận từng câu hỏi.

Trải nghiệm tiếp theo là thưởng thức điệu múa của geiko hoặc maiko.
Có lẽ vì buổi ghi hình diễn ra vào mùa thu, maiko đã biểu diễn điệu múa Momiji no Hashi, một hauta nổi tiếng trong múa truyền thống Nhật Bản. Điệu múa thể hiện sự chuyển mùa từ thu sang đông. Cô uyển chuyển múa với 2 chiếc quạt vẽ lá đỏ. Dù chỉ kéo dài khoảng 3 phút, từng đầu ngón tay đều đẹp mắt và điệu múa dịu dàng, sâu lắng đã cuốn hút tôi.
Bạn có thể xem geiko và maiko biểu diễn tại các chương trình odori được tổ chức vào mùa xuân, mùa thu ở từng khu phố hoa. Tuy nhiên, do đây vốn là thế giới “không tiếp khách lần đầu”, ngay cả người Nhật cũng hiếm khi có cơ hội xem ở khoảng cách gần đến vậy.

Sau điệu múa là phần trình diễn nghi thức pha trà. Mỗi người được đặt trước mặt 1 bát trà, 1 chổi đánh trà và bánh wagashi.
Đối với geiko và maiko, trà đạo là nội dung rèn luyện bắt buộc bên cạnh múa. Họ phải tập luyện vì maiko có dịp phục vụ trà cho khách tại các khu trà trong chương trình odori mùa xuân và mùa thu. Quá trình pha trà được thực hiện bằng những động tác tinh tế, đẹp mắt. Khách cũng được phép chụp ảnh.

Sau khi geiko hoặc maiko nói “Xin mời dùng bánh”, bạn sẽ thưởng thức wagashi trước.
Bánh trong ngày hôm đó là Yatsuhashi, một trong những loại bánh tiêu biểu của Kyoto, và higashi. Yatsuhashi được làm từ bột gạo, đường cùng quế Nhật; phần bột được hấp rồi bọc nhân đậu đỏ. Higashi là một loại bánh ngọt thường dùng trong trà đạo, làm từ đường và hầu như không chứa nước. Hướng dẫn viên sẽ hỏi về dị ứng thực phẩm, vì vậy hãy báo nếu có món bạn không thể ăn.
Khi geiko hoặc maiko pha trà xong cũng là lúc chia tay.

Họ lại khép 3 đầu ngón tay và chào bằng câu “Okini”, nghĩa là “Cảm ơn”. Hãy đáp lại lòng tri ân dành cho họ bằng cách đặt 3 đầu ngón tay và nói “Okini”!

Cuối cùng, mọi người sẽ tự pha trà.
Tất nhiên, hướng dẫn viên sẽ giải thích cách thực hiện. Bạn được hướng dẫn cầm nhẹ chổi đánh trà bằng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa, rồi di chuyển chổi tới lui theo chiều dọc để đánh trà. Khi trà đã hòa tương đối đều, hãy di chuyển chổi theo hình zíc zắc để trộn kỹ hơn. Lúc này, tránh cọ vào đáy bát vì có thể làm hỏng chổi và bát trà được chế tác tinh xảo. Khi bề mặt trà chuyển từ xanh đậm sang xanh nhạt và xuất hiện lớp bọt mịn, hãy dùng chổi khuấy 1 vòng lớn là hoàn tất.
Sau phần hướng dẫn, bạn sẽ tự tay pha trà. Bát đã có sẵn bột matcha, nhân viên sẽ rót nước nóng để bạn bắt đầu đánh trà. Người mới cũng không cần lo lắng. Nếu thấy khó, hướng dẫn viên sẽ hỗ trợ. Trà tự tay pha có hương vị đặc biệt thơm ngon. Thưởng thức trà trong một ngôi nhà phố truyền thống của Kyoto cũng tạo nên khoảng thời gian đáng nhớ.

Sự kiện kết thúc tại đây, với thời lượng khoảng 45 phút. Đây là khoảng thời gian vô cùng đặc biệt. Ngay cả người Nhật cũng không có nhiều cơ hội giao lưu gần gũi với geiko hoặc maiko đến vậy. Quả thực là một trải nghiệm đặc biệt và đáng giá.